Nu de basis theorie voorbij is, wordt het tijd om eens wat meer praktische zaken te bekijken.
Een paar dagen geleden kwam het nog in het nieuws dat sommige mensen toch LP’s blijven gebruiken. Natuurlijk moesten ze daar weer wat weirdo’s bijhalen op VTM om de indruk te geven dat mensen die LP’s beluisteren freaks zijn die verstoten zijn door de maatschappij (objectieve berichtgeving noemen ze dat bij VTM).
Laten we hier eens bekijken wie het nu bij het rechte eind heeft.
Om het ‘eenvoudig’ te houden, gaan we er van uit dat we een perfecte analoge opname hebben van een song. Waarom die veronderstelling? Als we dat niet doen en echt beginnen bij de opnames zelf, moet je verplicht ook stilstaan bij de opname apparatuur. Dan komen zaken als de gevoeligheid van microfoons aan bod, of de hele opnamestudio wel analoog werkt en niet met een aantal verborgen AD-convertors etc. En dan kom je in een zodanige schemerzone dat je door het bos de bomen niet meer ziet.
We gaan er dus van uit dat we op een of andere manier een perfecte analoge opname hebben. Maar nu moeten we die op een medium gaan persen en aan de klanten bezorgen.
Optie 1:
We persen de analoge song op een LP. Wat gebeurt er daar? De golfvorm van de song wordt rechtstreeks op de LP geperst zoals hij is, en je krijgt dus zo goed als een 1 op 1 kopie van het origineel.
Optie 2:
We zijn de nieuwe generatie en persen natuurlijk op CD. Wat gebeurt er dan? De analoge song wordt gedigitaliseerd want CD is digitaal. Dat houdt in dat er gequantiseerd en gesampled moet worden. Maar een perfecte echte opname kent discontinuiteiten, ruis, achtergrondgeluid,… Volgens Fourier kan je dat signaal dan maar perfect reproduceren met een oneindige fourierreeks, en de bijhorende oneindige bandbreedte (oneindig hoge frequenties). En Shannon-Nyquist stelt dan dat je aan 2x oneindig moet samplen voor ideale sampling. Nu bestaat er apparatuur om aan hoge snelheden te samplen, maar oneindig is toch net een stapje te ver. Normale sampling van CD’s gebeurt aan 44100Hz (dus 44100 keer samplen per seconde). Dat is al veel, maar niet oneindig.
Digitaliseren betekend hier dus dat alle frequenties in de fourierreeks boven 44100Hz wegvallen. Je verliest dus een heel bereik aan hoge tonen die wel in het origineel zitten.
Ondertussen zijn er natuurlijk al verbeteringen ontstaan. Zo werkt de SACD (super-audio CD) met een sample rate van 2.822.400 Hz. Al heel wat beter dan een CD, maar nog altijd niet onbeperkt
Nu laten we in dit stuk ook nog de afspeel apparatuur buiten beschouwing, die komt in de echte wereld natuurlijk ook tussen, maar het gaat in deze post puur over LP vs. CD.
Dit stuk toont dus zonder twijfel aan hoeveel beter een LP kan zijn dan een CD. Met goeie apparatuur kan een LP veel meer details weergeven dan een CD van dezelfde song.
Nu laat dit natuurlijk ruimte voor een andere discussie: is het verschil hoorbaar? Het menselijk gehoor gaat in het beste geval niet hoger dan 40kHz. En dat is op zeer jonge leeftijd. Van zodra je een paar jaar oud bent neemt je gehoor af tot rond de 30kHz of zelf lager.
In principe is er dus geen nut aan de frequenties die de CD niet registreert, aangezien we ze toch niet horen.
Ik ben geen dokter en ook geen audiotechnicus dus kan ik hier geen sluitend antwoord op geven. Ik ben er echter van overtuigd dat het wél iets uitmaakt. We horen de frequenties niet, maar ze hebben wel een invloed op de frequenties die we horen. Ze vermijden zwevingen in tonen die normaal stabiel moeten blijven, en zorgen dat discontinue overgangen correcter weergegeven worden. Het feit dat de SACD met hogere sample rates werkt steunt dit argument trouwens.
En los hiervan, spreken we nu dan louter over onze menselijke beperkingen. De discussie gaat dan al lang niet meer over het voordeel van analoog ten opzichte van digitaal.
Tot hier mijn eerste voorbeeld waarin de duidelijke winnaar uiteraard de LP is.
Om af te sluiten nog even over ‘waarom’ het in realiteit omgekeerd is. Een LP bevat dus een perfecte analoge opname. Maar de weergave moet ook nog perfect zijn voor je die meerwaarde merkt. Een klein krasje op de LP, een haartje of stofje, kan er al snel voor zorgen dat de opname niet meer zo zuiver klinkt. Een goeie weergave vereist ook zeer exact loopwerk in de platenspeler om exacte timings te kunnen houden. Dat betekend dat enkel de duurste apparatuur goeie resultaten kan boeken (+ 1000 euro en meer voor enkel een platenspeler).
In een CD speler zitten buffers waardoor loopwerk minder belangrijk wordt. Met foutcontrole kunnen krasjes e.d. gecorrigeerd worden. Hierdoor kunnen zelf goedkope CD-spelers deftige resultaten boeken, die beter klinken dan een goedkope platenspeler.
Hierdoor is bij de massa het geloof ontstaan dat de CD de opvolger van de LP was en in alle opzichten superieur. Het bewijst maar hoe sterk wij beinvloed worden door reclame.
